sábado, 3 de diciembre de 2016

Tempus

Paucis ante diebus, quum scholas recitarem ad discipulos docendos qui in classe superiore curriculum emetiuntur scholasticum, quo quidem confecto, ad studiorum universitatem ingrediendam aditus eis patebit, discipula quaedam, animadvertens horam iam fere consumptam esse, mihi Latine dixit id quod iam vulgo notum usuque tritum proverbiumst: tempus fugit! 
Horologium invenitur in oppido vulgo Camaret-sûr-mer
Alia monumenta Latina de irreparabili temporis lapsu hic exhibentur
 
Quibus dictis, continuo me interrogavit an liceret pluribus verbis tale substantivum quod est tempus iungere ad notionem temporis procedentis exprimendam. Cui quidem alumnae respondi alias esse iuncturas, etiam si non omnes me apud auctores legisse fatebar.
Scholis tandem habitis, domum redux, quaesivi in lexico quibus saltem verbis apud Latinitatis auctores substantivum quod est tempus iungeretur ad eius videlicet processum significandum.
Hasce apud Forcellinium repperi, allatis auctorum locis:
- tempus praeterea...

Salvatoris Dalí, la persistencia de la memoria (1931)
 
Quibus tamen dictis, verisimile est alias quoque apud auctores esse verborum iuncturas, nisi cum eo nomine at certe cum vocibus ad alia temporis intervalla significanda. Ut unum afferam exemplum, memini me quondam apud Tullium legisse, in Catone, nisi me animus fallit, de Senectute libello:

Haec denique hactenus, idque praepropere raptimque, nam tempus me nunc alio vocat.
Alias plura fortasse, benigne lector, de his deque aliis.

Vale


miércoles, 5 de agosto de 2015

Phrases et adagia ad vocem q.e. campus spectantia.


Ars longa, ut est in vetere proverbiō, vīta brevis.  Quum nuper vocābulārium imāginibus illustrātum ac Latīnē explicātum ad ūsum discipulōrum quibus sermōnis Latīnī rudīmenta trado, methodo illa Ørbergiānā cui index LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA frētus, levī obtūtū perlustrārem, ex mē quaesīvī factūrusne operae pretium essem, id sī vocābulārium amplificāre possem, hāc quidem ratiōne, ut prīma tabulae series ad tīrōnes spectāret, inferiōrēs autem seriēs ad discipulōs doctrīnā provectiōrēs linguaeque ūsū peritiōrēs, quibus certiōrēs fīerent dē idiōmatīs seu phrasibus, dēque proverbiīs eō vocābulō prolātīs. Quōcircā, ut huius reī perīculum facerem, ūnum dēlegī vocābulum tālī ratiōne explicandum illustrandumque. 
Postquam vērō perīculum fēcī, immo dum id perficiēbam, confestim animadvertī tale vocābulārium haud parvae, mercle, mōlis quum esset, ā mē tot variīsque studiīs officiīsque distractō hāc vitā mortālī eādemque brevī perficī nōn posse...




VOCĀBVLVM

-imāgine illustrātum-

campus, -ī, m. subst.


imāgo hōc ex fonte sumpta: www.suggestkeyword.com


FORCELLĪNĪ de eō vocābulō locī excerptī aliquot
Campus est plānitiēs, ager plānus eīque oppōnuntur superiōra loca apud Caes., montēs apud Cic. et Lucret.; collēs apud Cic., Lucr., Virg., Colum.; loca praecipitia apud Colum.; semitae apud Quint.; denique silvae at minus rectē apud Curt.
Generātim pōnitur tum dē pascuīs, tum dē arvīs arbustīsque…
item dē tōtō alicuius oppidī agrō…
Item generātim dē quācumque aequābilis solī lātā plānitiē, praecipuē sī haec contiōnī habendae vel proeliō ineundō apta sit. …
Est etiam campus ipse idem campus Martius …
imāgo hōc ex fonte sumpta: www.romanreligion.org

Translāte pōnitur dē quōcumque locō vel spatiō ubi ingeniī, animī etc., certāmen ēditur.

PHRASĒS cum eō vocābulō quae ē lexicō glossa.com
inscriptō petīvī
Lucr. 5, 950: in campōrum patentium aequōribus, Cic. Div. 1, 42, 93: aequor campī, Verg. A. 7, 781; Sil. 5, 376: aequō dare sē campō, id. 9, 56: in aequō campī, Cic. Div. 1, 42, 94; cf. id. N. D. 2, 39, 98: spatia frūgifera atque immensa campōrum, id. ib. 2, 64, 161; Col. 1, 2, 4; Lucr. 5, 1372: campus in prata et arva salictaque et arundinēta dīgestus, Col. 1, 2, 3; cf. Auct. Her. 4, 18, 25; Curt. 8, 1, 4; Lucr. 5, 782; Tib. 4, 3, 1: virentēs, Lucr. 1, 19: frequens herbīs et fertilis ubere, Verg. G. 2, 185: gramineus, id. A. 5, 287; Hor. C. 2, 5, 6: pinguēs Asiae, id. C. 4, 7, 1: herbōsus, id. ib. 3, 18, 9: herbidus aquōsusque, Liv. 9, 2, 7: opīmus, id'. 31, 41, 7: campī frumentī ac pecoris et omnium copiā rerum opulentī, id. 22, 3, 3: pigrī, Hor. C. 1, 22, 17 al.— numquam in campō (in apertīs locīs) suī fēcit potestātem.
imāgo hōc ex fonte sumpta: www.pueblos-espana.org  

B. Poet. sicut aequor, in gen., quaevis aequa superficies: caeruleōs per campōs, Plaut. Trin. 4, 1, 15: campī natantēs, Lucr. 5, 489; 6, 405; 6, 1141: liquentēs, Verg. A. 6, 724; 10, 214: campus Liberiōris aquae, Ov. M. 1, 41; 1, 43: latus aquārum
b. Meton., comitia ipsa : cūriam pro senātū, campum prō comitiīs, Cic. de Or. 3, 42, 167: fors domina campī. … Locus aptus ad corpus exercendum, etc. (cf. campicursio et campīdoctor).

III. Trop., cultūs humānī provincia quaedam ad animum exercendum et ad disputandum (cf. area) (in dēliciīs apud Cic.): mē ex hōc ut ita dīcam campō aequitātis ad istās verbōrum angustiās revocās, Cic.
PRŌVERBIA sīve Erasmī adagia eō cum vocābulō

Λιμοῦ πεδίον, id est Famis campus

imāgo hōc ex fonte sumpta:

In civitātēs dīcitur ingentī fame pressās. Est autem locus quispiam hōc nōmine. Addunt, cum aliquando illīc summā fame labōrārētur, apud Athēniensēs ōrāculum admonuisse, ut famem locō dēsignātō certīs piāculīs placārent. Illī dēsignārunt campum, quī est post aerārium. Atque hinc eum locum famis campum appellant.



 imāgo hōc ex fonte sumpta:

In creandīs magistrātibus nōn semper vincēbat quī potior esset, sed cuī fortūna favēbat. Nam ā populī suffragiīs rēs omnis pendēbat.  M. Tullius In Pisōnem: Sed omitto ut sit factus uterque nostrum; sit sane Fors domina campī! Magnificentius est dīcere quemadmodum gesserimus consulātum.


Herniōsī, in campum!

 
 imāgo hōc ex fonte sumpta:

Κόκκυ, ψωλοί, πεδίονδε, id est Coccy, herniōsī, in campum!,
Hoc est vere quod prouerbiō dīcitur: Coccu, herniōsī, in campum! (subaudī 'venīte'), quod haec auis canit paulo ante messem, velut agricolas prouocans ad labōrem metendī.
Interpres Aristophanis admonet esse prouerbium Κόκκυ, ψωλοί, πεδίονδε. Quum segnēs ipsum tempus prouocat ad industriam.




  imāgo hōc ex fonte sumpta:
es.wikipedia.org
 
Ἄρεος πεδίον, id est Martis campus. Suidas ex Alexandridis Pisandrō citat. In eōs torquebātur, quī mīlitārī confīdentiā praeditī viderentur quīque rem vī, nōn iudiciō gererent, nōn doctīs dictīs, sed pugnīs, nōn ex iūre manū consertum, sed improbīs clamōribus, et quibus iūs est in armīs, quōs Hesiodus ēleganter compositā vōce χειροδίκας vocat.
Caeterum in quō quis valet, id Graecī campum illius vocant.




Ἀνέμου πεδίον, id est ventī campus, in hominem instabilem, leuem et inconstantem dīcebātur. 


 imāgo hōc ex fonte sumpta: 

Refertur a Diogeniānō. Nam in planitiē ventī līberius huc atque illuc dīuagantur, nūllō cohercitī obstaculō.  Et Homērus subinde vāna vocat ἀνεμώλια. Et ὑπηνέμια dīcuntur, quae solida nōn sunt, sed subuentanea. Dēnique instabilēs ventōsōs dīcimus. 
Horat.:

Romae Tibur amo ventosus, Tibure Romam.
Idem:

Non ego ventosae venor suffragia plebis.


Postrēmo domum undique perflābilem nōn illepidē dīxeris ἀνέμων πεδίον. Pindarus Olympiōrum hymnō II variās rērum humānārum vicēs ēleganter expressit: Ῥοαὶ δ᾿ ἄλλοτ᾿ ἄλλαι / εὐθυμιῶν τε μέτα καὶ πόνων εἰς ἄνδρας ἔβαν, <id est> Nunc aliī, nunc aliī fluxūs et cum tranquillitāte, et cum labōribus in hominēs venēre. Hoc translātum vidērī potest et ab aestuāriīs maris reciprocātiōnibus. Caeterum in encōmiō septimō sententiam eandem extulit metaphorā sumptā ā ventīs, quī nōn semper spīrant iīdem: Ἐν δὲ μιᾷ μοίρᾳ χρόνου / ἀλλοτ᾿ ἄλλαι διαιθύσσοισιν  αὖραι, <id est> In ūnā parte temporis nunc hae, nunc aliae discurrunt aurae. Rursus hymnō duodecimō idem effert metaphorā sumptā ā tesserīs: Πολλὰ δἐ ἀνθρώποις παρὰ γνώμαν ἔπεσαν, / ἐμπαλιν μὲν τέρψιος, οἱ δ᾿ ἀνιαραῖς / ἀντικύρσαντες ζάλαις, ἐσλόν βαθὺ πήματος χρόνῳ.

domingo, 31 de agosto de 2014

De lupo

Quum nuper Phaedri fabulam illam de lupo et cane , quae mihi maxime sit cordi, animi causa iterum legerem, sciscitatus sum vocabuli illius, quod est lupus, vires atque sensus 




itemque studio tenebar noscendi quot proverbia Latina spectarent ad illam bestiam, cuius praeterea fama, proh dolor, effecit ut, temporis decursu, hominis causa, rapacissimi videlicet omnium animalium, formidulosis fabulis vel infelicibus casibus ad caedem incitatissimi, paene e medio tolleretur...
Sed transeamus nunc, amice lector, ad proverbia quae tum apud Forcellinium, tum apud Erasmi adagiorum chiliadas reperi ad eam mirificam bestiam spectantia:
- lupus in fabula, quo utimur, quum supervenit subito is, de quo loquimur, et nobis, sua praesentia, facultatem loquendi amputat...




- lupum auribus tenere, ... in re ancipiti periculosaque dici solet: nam qui lupum auribus tenet, nec dimittere audet, nec retinere potest sine periculo...



- hac urget lupus, hac canis...ubi utrimque periculum est et discrimen anceps...
  

huic simile est hoc alterum proverbium: a fronte praecipitium a tergo lupi!
 

- lupo agnum eripere ... de re difficili ac desperata. Stultum enim videtur sperare, futurum, ut lupus arreptum agnum salvum dimittat.


oves fugit lupus, de re impossibili et contra naturam. 



lupus ovium non curat numerum:

Proverbium - haec Erasmus scripsit- sapit Vergilianum illud in Bucolicis:





Recte dicetur in hominem impudenter furacem. Extat hodieque vulgo iactatum adagium: Lupus non veretur etiam numeratas oves devorare. Porro fures paulo timidiores consueverunt a rebus numeratis abstinere manum, metu videlicet, ne hoc indicio deprehendantur. Huic affinis iocus ille facetus in servum furacem, cui nihil erat domi neque clausum, neque obsignatum."


- lupus est homo hominihoc est, ne te vel tuas res homini credas quem nondum novisti. "





- lupus aquilam fugit


 - lupi alas quaeris...
 


Alia hisce supra relatis proverbia brevi, lector benevole, additurus sum...